Bạc Liêu: Bảo vệ và sử dụng tiết kiệm tài nguyên nước để phát triển bền vững

Nạo vét kênh thủy lợi dẫn ngọt phục vụ sản xuất vùng Bắc Quốc lộ 1A.

Nhiều nơi thiếu nước sinh hoạt, sản xuất

Tài nguyên nước của tỉnh Bạc Liêu khá phong phú. Đặc biệt là nguồn tài nguyên nước ngọt tương đối dồi dào, gồm nguồn nước mưa, nước từ sông Hậu dẫn về qua kênh Quản lộ Phụng Hiệp và nguồn nước dưới đất được phủ khắp trên diện tích toàn tỉnh được tích tụ trong 7 tầng chứa nước.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 2 nhà máy nước đô thị gồm 11 giếng khoan công nghiệp với tổng lưu lượng khai thác khoảng 22.000m3/ngày và cấp cho khoảng 29.000 hộ dân (khu vực TP. Bạc Liêu). Khu vực nông thôn có 110 trạm cấp nước sinh hoạt với tổng lưu lượng khai thác khoảng 22.400m3/ngày và cấp nước cho khoảng 58.000 hộ dân (khu vực các huyện, thị xã).

Bên cạnh đó, toàn tỉnh có khoảng 200 cơ sở, công ty, doanh nghiệp khai thác, sử dụng nguồn nước dưới đất đã được cấp phép với lưu lượng khai thác khoảng 70.000m3/ngày và hơn 130.000 giếng khoan nước dưới đất quy mô nhỏ (chủ yếu là hộ gia đình). Tổng lưu lượng khai thác và sử dụng nguồn nước dưới đất trên địa bàn tỉnh ước khoảng 114.400m3/ngày.

Ngoài các công trình khai thác trên, ở vùng nông thôn còn có hàng trăm hộ gia đình, cá nhân khai thác, sử dụng nguồn nước dưới đất quy mô nhỏ, chủ yếu phục vụ sinh hoạt, nuôi trồng thủy sản và sản xuất nông nghiệp...

Thực trạng khai thác nguồn nước cho thấy, nhu cầu sử dụng nước phục vụ cho sản xuất, sinh hoạt rất lớn, nhất là trong điều kiện nguồn cung cấp nước ngọt từ thượng nguồn Mê Kông ngày càng giảm.

Trong tháng 2/2020, nhiều vùng sản xuất lúa của tỉnh bị đẩy vào nguy cơ “chết khát” khi nước ngọt trên hệ thống kênh nội đồng đã cạn khô; nhiều nước giếng khoan của hàng trăm hộ dân ở tuyến ven biển cũng không còn nước để bơm.

Tác động tiêu cực

Xuất phát từ nhu cầu sử dụng nguồn nước ngọt phục vụ cho sản xuất, sinh hoạt nên dẫn đến một vấn nạn là mạnh ai nấy khai thác, sử dụng tài nguyên nước một cách vô tội vạ.

Đáng chú ý như trong nuôi trồng thủy sản, nhiều doanh nghiệp, hộ dân khai thác gần như triệt để nguồn nước ngầm và khi không còn nước để bơm thì bỏ đi mà không cần thực hiện các biện pháp kỹ thuật để xử lý, tráng lấp theo quy định, sau đó tiếp tục khoan thêm cây nước mới và mặc cho cây nước cũ bị bỏ gây ô nhiễm nguồn nước.

Thêm vào đó, do tác động của biến đổi khí hậu nên vào mùa khô nước từ kênh Quản lộ Phụng Hiệp có xu hướng suy giảm, hạn hán kéo dài, xâm nhập mặn sâu hơn vào bên trong nội địa và ngày càng nghiêm trọng. Về ngắn hạn, nếu khai thác quá nhiều thì nước dưới đất rất dễ bị nhiễm mặn, làm cho các tầng nước dưới đất ô nhiễm không sử dụng được; về lâu dài thì gây ra hiện tượng sụt lún đất. Cụ thể là tỉnh Cà Mau đã và đang phải đối mặt với vấn đề này.

Theo Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia, tầng chứa nước Pleistocene giữa - trên có tốc độ hạ thấp mực nước trung bình giai đoạn 5 năm gần nhất (2013 - 2018) là 0,04m/năm, tốc độ hạ thấp lớn nhất là 0,61m/năm tại công trình Q597030M1 (phường 7, TP. Bạc Liêu). Kết quả dự báo tốc độ hạ thấp giai đoạn 2018 - 2023 là một phần ven biển Bạc Liêu thuộc vùng có tốc độ hạ thấp mực nước 0,3 - 0,5m/năm và các tầng nước còn lại đều tụt giảm.

Đây là nguy cơ đáng báo động về cạn kiệt nguồn nước dưới đất trong tương lai gần đối với Bạc Liêu nếu như không có giải pháp khắc phục ngay từ bây giờ, và hàng ngàn héc-ta đất sản xuất, hộ dân sẽ bị đẩy vào cảnh thiếu nước sinh hoạt, sản xuất. Do vậy, điều quan trọng hiện nay là cùng với sự quyết tâm thực hiện các giải pháp “công trình, phi công trình” của ngành quản lý, thì vai trò của cộng đồng trong việc nâng cao nhận thức bảo vệ tài nguyên nước chính là giải pháp mang tính quyết định.

Theo KIM TRUNG (Báo Bạc Liêu)