Vẻ đẹp nhà cổ trăm năm với kiến trúc Đông - Tây ở Gò Công

25/03/2026 - 15:11

Nhà Đốc phủ Hải không chỉ là công trình nhà cổ đơn thuần, mà còn là biểu tượng cho sự thịnh vượng và gu thẩm mỹ tinh tế của người giàu Nam Kỳ cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.

Tọa lạc đường Hai Bà Trưng, phường Gò Công, tỉnh Đồng Tháp, nguyên gốc ngôi nhà Đốc phủ Hải được xây dựng khoảng thập niên 60 của thế kỷ 19 bởi bà Trần Thị Sanh (người có xuất thân lớn ở vùng đất Gò Công).

Ban đầu, đây là ngôi nhà chữ Đinh ba gian truyền thống, lợp lá, mang đậm nét kiến trúc dân gian Nam bộ. Sau đó, bà Sanh truyền lại cho con gái là Dương Thị Hương và con rể là Huỳnh Đình Ngươn.

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 1.

Nhà Đốc phủ Hải nằm ở trung tâm phường Gò Công, tỉnh Đồng Tháp. ẢNH: THANH QUÂN

Đến đời cháu ngoại bà Sanh là Huỳnh Thị Điệu và chồng là ông Nguyễn Văn Hải (giữ chức Đốc phủ sứ), ngôi nhà mới thực sự lột xác. Trong các đợt trùng tu lớn vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, ông Hải cho xây dựng thêm phần tiền sảnh theo phong cách châu Âu, biến nơi đây thành một dinh thự bề thế. Từ đó, người dân địa phương quen gọi là "Nhà Đốc phủ Hải".

Điểm độc đáo nhất của công trình chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến trúc Roman phương Tây và mỹ thuật chạm khắc truyền thống phương Đông.

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 2.

Bên ngoài ngôi nhà mang đậm thiết kế phương Tây. ẢNH: THANH QUÂN

Về ngoại thất, mặt tiền ngôi nhà mang dáng dấp của một biệt thự Pháp với các đầu cột vòm cửa chạm trổ phù điêu kiểu Roman, hệ thống cửa gỗ lá sách giúp thông gió tự nhiên.

Còn nội thất, bước qua cánh cửa, du khách sẽ choáng ngợp trước không gian thuần Việt với kết cấu xuyên, trính, các bộ bao lam, hoành phi, liễn đối được khảm xà cừ óng ánh. Các đề tài chạm khắc vô cùng phong phú: từ điển tích "mai, lan, cúc, trúc" đến những hình ảnh dân dã như chùm nho, con sóc, con dơi - biểu tượng cho sự may mắn và trường thọ.

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 3.

Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, ngôi nhà vẫn còn nguyên vẹn. ẢNH: THANH QUÂN

Nhà Đốc phủ Hải hiện còn lưu giữ hàng trăm hiện vật giá trị, minh chứng cho lối sống vương giả thời xưa. Đáng chú ý là những bộ bàn ghế kiểu Louis chân cong thanh thoát, chiếc giường thất bảo mặt đá kiểu Quảng Đông và đặc biệt là cặp chóe gốm Bát Tràng cao hơn 1m có niên đại trên 200 năm. Mỗi món đồ không chỉ là vật dụng sinh hoạt mà còn là một tác phẩm nghệ thuật thủ công tinh xảo, phản ánh sự giao lưu văn hóa đa dạng của vùng đất Gò Công.

Trải qua hơn một thế kỷ với nhiều biến động, nhà Đốc phủ Hải vẫn giữ được gần như nguyên vẹn cấu trúc và hồn cốt cũ. Ngôi nhà đã được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, không chỉ bởi giá trị kiến trúc mà còn bởi mối liên hệ mật thiết với dòng tộc bà Trần Thị Sanh - người đã có công lao lớn trong việc hỗ trợ nghĩa quân của vùng đất này.

Ghé thăm nhà Đốc phủ Hải, du khách như được ngược dòng thời gian để chiêm ngưỡng một thời vàng son của mỹ thuật kiến trúc Nam bộ, nơi cái mới của phương Tây và cái hồn của dân tộc cùng hòa quyện một cách hoàn hảo.

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 4.

Hai bên ngôi nhà có khoảng sân vườn mát mẻ. ẢNH: THANH QUÂN

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 5.

Mặt tiền sảnh với những vòm cửa hình vòng cung, chạm khắc hoa văn nổi các chủ đề khác nhau. ẢNH: THANH QUÂN

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 6.

Khu vực tiền sảnh được thiết kế vô cùng khéo léo khi mang cả 2 lối kiến trúc Đông - Tây. ẢNH: THANH QUÂN

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 7.

Trên đố cửa, vòm cửa và các bao lam chạm khắc nhiều đề tài khác nhau như chùm nho, con sóc, con dơi, hoa lá, chim trĩ, hươu nai đứng cùng sư tử, chim ưng… ẢNH: THANH QUÂN

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 8.

Bên trong sảnh chính có kiến trúc, nội thất mang đậm chất truyền thống, có sự pha trộn hài hòa với phong cách Pháp. ẢNH: THANH QUÂN

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 10.

Cặp chóe Bát Tràng hoa xanh men rồng nổi có niên đại trên 200 năm. ẢNH: THANH QUÂN

Nhà Đốc phủ Hải: Tuyệt tác kiến trúc giao thoa Đông – Tây tại Gò Công - Ảnh 11.

Các đồ vật trong nhà đều phản ánh lối sống vương giả, quyền quý của gia chủ thời bấy giờ. ẢNH: THANH QUÂN

Theo Báo Thanh Niên