Kinh tế tuần hoàn hướng đến phát triển nông nghiệp xanh

Còn nhiều rào cản

Các chuyên gia khẳng định, phát triển kinh tế tuần hoàn là một trong những giải pháp tối ưu trong bối cảnh khủng hoảng môi trường và cạn kiệt tài nguyên hiện nay. Việc triển khai hiệu quả tuần hoàn chất thải trong nông nghiệp không chỉ góp phần giảm ô nhiễm môi trường, mà còn mang lại lợi ích to lớn về kinh tế, xã hội và sức khỏe cộng đồng.

Trồng nấm rơm theo mô hình kinh tế tuần hoàn tại Hợp tác xã New Green Farm, TP Cần Thơ.

Theo GS.TS Nguyễn Văn Công, Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường TP Cần Thơ, tuần hoàn chất thải là quá trình tổ chức thu gom, phân loại, xử lý và tái sử dụng chất thải theo hướng biến chất thải thành tài nguyên đầu vào cho các quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng khác. Trên thực tế, nhiều mô hình tuần hoàn chất thải trong nông nghiệp đã được áp dụng như sản xuất compost từ chất thải hữu cơ, sử dụng biogas hộ gia đình trong xử lý chất thải tạo khí sinh học mô hình VACB. Song, quá trình triển khai còn gặp nhiều khó khăn do hệ thống thu gom và phân loại rác chưa đồng bộ, công nghệ tái chế còn lạc hậu, nhận thức của người dân và doanh nghiệp còn hạn chế…

Ông Nguyễn Công Tâm, đại diện Bioway Việt Nam, cho biết: Là một hệ sinh thái hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao với 14 năm hình thành và phát triển, Bioway Việt Nam chuyên cung cấp các giải pháp công nghệ tái tạo xanh gồm quản lý chất thải, công nghệ phát triển nông nghiệp bền vững, đồng thời sản xuất và thương mại hóa các dòng phân bón hữu cơ vi sinh ứng dụng công nghệ lên men siêu tốc A-T. Qua kinh nghiệm triển khai, có 2 rào cản lớn về pháp lý và tài chính trong phát triển kinh tế tuần hoàn cũng như ứng dụng các công nghệ xanh nông nghiệp.

Theo ông Nguyễn Công Tâm, rào cản pháp lý do chưa có hành lang pháp lý cụ thể cho mô hình xử lý chất thải hữu cơ cân bằng công nghệ mới. Về phía địa phương và doanh nghiệp còn lúng túng khi áp dụng, thiếu hướng dẫn thống nhất. Mặt khác, chi phí đầu tư công nghệ ban đầu tương đối cao, trong khi nông dân, hợp tác xã khó tiếp cận nguồn vốn, Nhà nước chưa có cơ chế tín dụng phù hợp cho công nghệ xanh.

Ứng dụng linh hoạt công nghệ mới

Từ thực tế trên, nhiều ý kiến cho rằng, phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp ở ĐBSCL cần gắn liền với đổi mới công nghệ, hoàn chỉnh chính sách và nâng cao nhận thức của toàn xã hội nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

ThS Trương Ngọc Hân, đại diện Công ty CP Đầu tư TTP Global, chia sẻ: “Những năm gần đây, nông nghiệp xanh được xác định là hướng đi quan trọng hướng đến sự phát triển bền vững của ngành Nông nghiệp ĐBSCL. Góp sức vào hành trình này, TTP Global mang đến chế phẩm Humik - R bổ sung dinh dưỡng cây trồng bằng các chủng vi sinh vật như tricoderma spp, humik nhằm phân giải xenlulo giúp đất tơi xốp, phân hủy nhanh các chất thải hữu cơ, bổ sung vi sinh vật hữu hiệu cho đất”.

Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Lộc, Khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên, Đại học Cần Thơ, ĐBSCL là nơi tập trung lượng phụ phẩm sinh khối rất lớn (trấu, rơm rạ, gỗ tràm, tre, lục bình…). Trong bối cảnh nhu cầu chuyển đổi xanh, giảm phát thải và quản lý phụ phẩm theo hướng tuần hoàn, biochar (than sinh học) nổi lên như một lựa chọn phù hợp vì có thể biến dòng “phụ phẩm - chất thải” thành vật liệu chức năng có giá trị. Biochar là vật liệu chức năng quan trọng trong chuyển đổi xanh nhờ khả năng lưu trữ carbon, hỗ trợ giảm phát thải trong canh tác và xử lý ô nhiễm nước. Các kết quả nghiên cứu tại ĐBSCL cho thấy tiềm năng rõ rệt của biochar trấu, tràm và tre trong giảm CH₄/N₂O và hấp thụ nitrate, thuốc bảo vệ thực vật…

“Để phát triển biochar như một giải pháp “đa lợi ích”, ĐBSCL cần ưu tiên lựa chọn nguyên liệu sẵn có theo mùa (trấu, rơm, tràm, tre, lục bình…) gắn với kiểm soát chất lượng đầu vào; chuẩn hóa quy trình sản xuất (nhiệt độ, thời gian) theo mục đích sử dụng (đất, nước, vật liệu xúc tác); thiết kế hệ ứng dụng theo chuỗi (biochar hấp thụ dinh dưỡng, ô nhiễm sau đó tái sử dụng làm vật liệu cải tạo đất), tích hợp MRV (giám sát, báo cáo và xác minh) với phân tích vòng đời để chứng minh lợi ích khí hậu và sẵn sàng cho thị trường tín chỉ carbon”, PGS.TS Nguyễn Xuân Lộc đề xuất.

Có thể thấy, phát triển kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy tuần hoàn chất thải trong nông nghiệp là hướng đi phù hợp với chiến lược tăng trưởng xanh và cam kết giảm phát thải của Việt Nam. Để các mô hình nghiên cứu sớm được nhân rộng trong thực tiễn, cần tăng cường liên kết giữa nhà khoa học, nhà quản lý và người sản xuất; đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ nhằm biến các giải pháp khoa học thành động lực cho phát triển nông nghiệp bền vững tại ĐBSCL.

Theo Baocantho.com.vn