Người góp phần “giữ lửa” nghề dệt chiếu truyền thống

GẮN BÓ VỚI DỆT CHIẾU THỦ CÔNG BẰNG TAY

Nhắc đến làng nghề dệt chiếu Định Yên là nhiều người nghĩ ngay đến hình ảnh những người phụ nữ cần mẫn, khéo tay. Nghề dệt chiếu ở đây đã có từ lâu đời nhưng đến nay, phần lớn lao động chính vẫn là phụ nữ.

Cùng người con gái là cô Ôn Thị Đẹp (56 tuổi) đang khẩn trương dệt 2 đôi chiếu cổ để kịp giao cho khách, bà Thể tâm sự: “Từ nhỏ tôi được phụ bà ngoại và mẹ làm chiếu, rồi dần dần thạo nghề. Nghề làm chiếu đã nuôi sống gia đình tôi từ đời này qua đời khác.

Bây giờ, tôi nghĩ làm nghề không chỉ để mưu sinh mà còn là cách để cho con cháu hiểu biết về nghề truyền thống của gia đình, của quê mình”.

Bà Thể kể, bà là con của một nghệ nhân làm chiếu nổi tiếng vùng đất Định An năm xưa.

Từ khi còn nhỏ, bà được chiêm ngưỡng những sản phẩm chiếu của mẹ làm và rất yêu thích những đường nét hoa văn trên chiếc chiếu, nhất là việc dệt chữ trên chiếu cổ vô cùng công phu.

Nhờ sự truyền dạy về kỹ thuật dệt chiếu của gia đình và sự chịu khó học hỏi nên tay nghề của bà ngày càng chuyên nghiệp. Làng dệt chiếu ngày ấy rất nhộn nhịp, có hẳn một phiên chợ, gọi là chợ ma.

Những đôi chiếu cổ Định An làm ra bao nhiêu đều được thương lái khắp nơi đến thu mua nên người làm chiếu có thu nhập khá và ổn định. “Thời đó, ban ngày thì dệt chiếu, đến khoảng nửa đêm là tôi và mẹ để chiếu lên chiếc xe đạp chở đi bán ở chợ ma Định Yên.

Thời điểm này, người nào muốn bán nhanh phải đi sớm để có nơi đặt chiếu bán. Còn mỗi dịp tết đến xuân về, chợ chiếu Định Yên rộn ràng hơn, với nhiều loại chiếu như: Chiếu bông, chiếu con cờ, chiếu trà niên, chiếu bông gấm, nhất là chiếu cổ bán rất chạy”, bà Lê Thị Thể chia sẻ.

Khi làng chiếu dần được “công nghiệp hóa”, nhiều người ở Làng chiếu Định Yên, Định An dần chuyển sang dệt chiếu bằng máy, nhưng bà Lê Thị Thể vẫn thủy chung với nghề làm chiếu thủ công.

Bà Thể bộc bạch: “Có lúc, tôi nghĩ mình cũng nên thay đổi theo người ta, ứng dụng máy móc để làm được nhiều chiếu hơn, thu nhập cao hơn.

Nhưng, nhớ lại những kỷ niệm thuở nhỏ cùng mẹ dệt từng đôi chiếu bằng tay nên tôi quyết tâm giữ gìn nghề truyền thống qua việc duy trì dệt chiếu thủ công”.

TIẾP TỤC THEO NGHỀ TRUYỀN THỐNG

Tiếp nối nghề truyền thống của gia đình, cô Ôn Thị Đẹp đã xây dựng được căn nhà khang trang; có điều kiện nuôi 2 người con ăn học.

Cô Đẹp chia sẻ: “Bây giờ làm nghề dệt chiếu, thu nhập không còn cao như xưa, nhưng vẫn đảm cuộc sống cho gia đình. Tôi rất tự hào khi sống được với nghề và góp phần gìn giữ nét độc đáo của làng nghề dệt chiếu”.

Cô Đẹp chia sẻ thêm: “Khung dệt, cọng cói đã gắn bó cùng gia đình tôi 3 đời nay. Với kích thước quen thuộc, mỗi chiếc chiếu cổ vẫn làm từ cây lát, cách dệt tương tự như chiếu thường.

Tuy nhiên kỹ thuật lải chữ trên chiếu cổ thì hoàn toàn bằng tay. Việc dệt chiếu tay, người dệt nhìn bằng mắt thường trên giấy mẫu chữ được đặt, rồi bằng trí tưởng tượng và tay nghề của mình, người thợ tự biết cách đè sợi trân như thế nào để ra chữ V, H, S... theo nhu cầu khách hàng…”.

Cùng với đó, kích thước và độ đều đẹp của chiếu tùy thuộc vào cách chọn cọng cói và kỹ thuật dệt. Đây là kinh nghiệm, sự sáng tạo, là bí quyết gia truyền của nghệ nhân.

Chính nhờ sự cầu kỳ, cẩn thận trong cách dệt mà chiếu cổ do cô Thể dệt luôn sáng, đều, đẹp và được nhiều người ưa chuộng.

Đồng thời, cô Thể và cô Đẹp cũng nâng cấp hình thức của chiếc chiếu cổ bằng nhiều hoa văn mới và mẫu mã theo yêu cầu khách hàng. Giá chiếu bán ra từ 120.000 đồng đến 1,2 triệu đồng/chiếc tùy theo mẫu mã.

Ông Nguyễn Văn Giang, Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban Nhân dân ấp An Hòa, xã Lai Vung chia sẻ: “Những năm gần đây, dù nghề dệt chiếu không còn sôi động như trước, nhưng vẫn còn đó những nghệ nhân giữ lửa cho làng nghề, vẫn làm thủ công, tiêu biểu là hộ cô Lê Thị Thể.

Các sản phẩm chiếu của gia đình cô Lê Thị Thể có nét đặc trưng riêng, được nhiều người ưa chuộng. Điều này cũng góp phần gìn giữ nét đẹp truyền thống của làng nghề, tạo ra giá trị văn hóa, lịch sử để lại cho thế hệ sau…”.

Theo Baodongthap.vn